Lựa chọn mới cho người nghiện các chất dạng thuốc phiện

Việc cai nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng viên ngậm buprenorphine, giúp loại bỏ hoàn toàn cơn thèm ma túy.

 

Trên 60% là nghiện các chất dạng thuốc phiện

Nghiện ma túy, bao gồm nghiện các chất dạng thuốc phiện (CDTP) đang là vấn đề nhức nhối cả về sức khỏe, an ninh và phát triển kinh tế xã hội.

 Theo Báo cáo của Bộ Công an, cuối năm 2018 nước ta có khoảng hơn 220.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, trong đó trên 60% là nghiện các CDTP. Người nghiện CDTP, tiêm chích ma túy (TCMT) là nhóm có tỷ lệ nhiễm HIV cao do sử dụng chung bơm kim tiêm khi TCMT.

Tại sự kiện “Khởi động điều trị nghiện các CDTP bằng buprenorphine” tại TP. Điện Biên phủ (tỉnh Điện Biên) ngày 10/5/2019, TS. Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS cho biết, nghiện ma túy hiện được coi là bệnh mạn tính của não bộ, chưa có phương thuốc đặc hiệu để chữa khỏi. Các giải pháp cai nghiện hiệu quả không cao, tỷ lệ tái nghiện lớn. Do vậy, hơn 80 quốc gia trên thế giới đã triển khai điều trị nghiện các CDTP cho hàng triệu bệnh nhân (BN) bằng thuốc thay thế, chủ yếu là methadone, subuxone và buprenorphine.

Từ nay, người bệnh đang điều trị bằng thuốc methadone có lựa chọn thay thế bằng thuốc buprenorphine.Tại Việt Nam, điều trị nghiện CDTP bằng methadone được tiến hành trong 10 năm qua cho tất cả các tỉnh/thành phố trên toàn quốc, với hơn 54.000 BN, đã mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh, gia đình và cộng đồng. Methadone là biện pháp an toàn và hiệu quả cao, tuy nhiên BN phải đến cơ sở y tế hằng ngày để uống thuốc, là trở ngại lớn trong duy trì điều trị.

“Tỷ lệ bỏ điều trị methadone có xu hướng gia tăng, nguyên nhân chính là do người bệnh phải đi lại quá nhiều, đến cơ sở y tế uống thuốc hằng ngày, nhất là ở địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đây là một trong những lý do Cục PC HIV/AIDS, Bộ Y tế bắt đầu triển khai điều trị buprenorphine - một giải pháp bổ sung cho điều trị methadone”, ông Nguyễn Hoàng Long chia sẻ.

Trên thế giới, buprenorphine được sử dụng để điều trị cho người nghiện CDTP từ năm 1995 tại Pháp và hiện nay đã có 40 quốc gia trên thế giới áp dụng. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đã đưa buprenorphine vào danh mục thuốc thiết yếu từ năm 2005. Theo báo cáo của WHO năm 2015, khu vực châu Âu có tới 59% các nước đang triển khai điều trị bằng buprenorphine.

Tại Việt Nam, thuốc buprenorphine được triển khai thí điểm tại TP.HCM từ năm 2013 và tại Hà Nội từ năm 2015. Sau triển khai thí điểm, qua đánh giá cho thấy điều trị buprenorphine thu được nhiều kết quả tốt đẹp. “Buprenorphine là dạng thuốc viên nên việc vận chuyển, bảo quản cũng dễ dàng hơn, ngậm dưới lưỡi và có tác dụng kéo dài hơn methadone nên BN khi đã ổn định liều có thể 2-3 ngày mới phải đến cơ sở y tế để ngậm một lần nên sẽ giảm đáng kể thời gian đi lại của BN, nhất là BN ở vùng núi hay vùng sâu, vùng xa”, TS Hoàng Long nhấn mạnh.

Buprenorphine có tác dụng tương đương thuốc methadone

Việc đưa buprenorphine vào điều trị cho người nghiện các CDTP cũng là tăng thêm sự lựa chọn cho người nghiện CDTP trong điều trị, giúp người nghiện giảm hoặc ngừng lệ thuộc vào heroin và các CDTP, giảm hội chứng cai. Do vậy họ sẽ giảm hoặc không sử dụng heroin hay các CDTP khác nữa. Từ đó sẽ phòng được các bệnh lây truyền qua đường máu như: HIV, viêm gan B, viêm gan C. Điều trị buprenorphine cũng làm giảm tử vong do dùng quá liều heroin, giúp người nghiện phục hồi chức năng tâm lý xã hội để lao động và hòa nhập cộng đồng.

Nghiện là bệnh mãn tính của não bộ, chưa có phương thuốc đặc hiệu để chữa khỏi. Giống như điều trị bằng methadone, BN điều trị bằng thuốc buprenorphine là điều trị lâu dài chứ không phải điều trị vài tuần hay vài tháng. Buprenorphine không phải là thuốc cai nghiện mà là để điều trị cho người nghiện các CDTP, để BN không thèm thuốc phiện hay heroin.

Thuốc buprenorphine cũng an toàn và ít tác dụng phụ hơn so với methadone. Với người nghiện nhiễm HIV đang điều trị bằng thuốc ARV, do buprenorphine không tương tác thuốc với ARV nên không phải tăng liều methadone và ARV trong khi nếu dùng methadone cần tăng liều cả 2 loại thuốc này. Tuy nhiên, phương thức sử dụng thuốc buprenorphine phức tạp hơn methadone.

“Thuốc buprenorphine sử dụng đường ngậm dưới lưỡi, tan chậm nên thời gian BN phải ngồi đợi thuốc tan hết khoảng 10-15 phút, thuốc có vị hơi đắng trong khi methadone uống xong về được ngay. Buprenorphine chỉ hấp thu tốt khi ngậm dưới lưỡi. Nếu uống, thuốc sẽ hấp thu kém qua đường ruột nên không có tác dụng”, Cục trưởng Nguyễn Hoàng Long lưu ý.

Giống như bất kỳ thuốc khác, khi sử dụng bupenorphine một số người có thể xuất hiện một số tác dụng phụ như: đau đầu, buồn nôn, vã mồ hôi… Tuy nhiên các triệu chứng này thường nhẹ và giảm dần sau một thời gian sử dụng.

Mặc dù thuốc đã triển khai tại nhiều nước trên thế giới, tuy nhiên lại là mới ở Việt Nam, do vậy Cục Phòng, chống HIV/AIDS dự kiến: Giai đoạn đầu triển khai thí điểm tại một số tỉnh, ưu tiên các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa như: Sơn La, Điện Biên; Nghệ An Yên Bái; Hòa Bình; Lai Châu; Thanh Hóa. Những tỉnh này trước tiên là triển khai tại các cơ sở điều trị methadone. Những người bệnh đang điều trị nghiện các CDTP bằng thuốc methadone có nhu cầu và tự nguyện chuyển sang điều trị nghiện các CDTP bằng thuốc buprenorphine cũng sẽ được các cơ sở điều trị xem xét tư vấn và tạo điều kiện.

Hiện nay thuốc buprenorphine đang được cấp miễn phí từ nguồn dự án hỗ trợ và khi hết dự án nhà nước sẽ mua từ ngân sách để cấp miễn phí cho BN. Một số cơ sở điều trị sẽ thu phí dịch vụ để phục vụ cho việc duy trì điều trị của BN giống như điều trị methadone.

TS. Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS.

“Với những lợi ích chung, Bộ Y tế có chủ trương đưa thuốc buprenophine vào điều trị cho người nghiện các CDTP, không phải để thay thế methadone, mà là bổ sung thêm một sự lựa chọn cho người bệnh, đặc biệt phù hợp với BN ở xa cơ sở y tế và các BN đang điều trị thuốc ARV”, TS. Nguyễn Hoàng Long.

 

 

Bình luận

    Chưa có bình luận