Doanh nhân Trần Mạnh Báo: Biến giấc mơ nhà nông thành hiện thực

"Làm được gì cho người nông dân, tôi rất hạnh phúc". Chuyên gia hàng đầu về giống lúa chia sẻ sau gần nửa thế kỷ chọn tạo giống lúa.

 

“Đây là anh bộ đội Cụ Hồ, một thương binh nặng. Suốt cuộc đời, anh ấy chỉ làm một công việc, đó là nghiên cứu sản xuất giống lúa, và đã xây dựng được một doanh nghiệp giống lớn, có tầm ảnh hưởng toàn quốc. Người như thế rất hiếm, xứng đáng anh hùng”.

Lời Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc nói về doanh nhân Trần Mạnh Báo - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn ThaiBinh Seed (ThaiBinh Seed) đủ để phác thảo nên chân dung một chuyên gia hàng đầu về giống lúa.

In dấu chân trên cánh đồng

Hơn 1 năm trước, tôi đã gặp doanh nhân Trần Mạnh Báo - người có đóng góp lớn trong việc phát triển các giống lúa thuần mới ở Việt Nam hiện nay. Ông say sưa nói về đặc tính từng giống lúa. Và tình yêu ông dành cho cây lúa nhiều đến mức “mỗi tuần không lội ruộng được 1 - 2 lần, không nhìn thấy cây lúa là tôi như thiếu một cảm giác thân thuộc”.
Doanh nhân Trần Mạnh Báo - chuyên gia hàng đầu về giống lúa.

Từ ấy, dõi theo ông, tôi được biết, với việc đầu tư bài bản, khoa học và định hướng tập trung phát triển cho các giống lúa thuần, ông đã đưa ThaiBinh Seed trở thành nhà sản xuất lúa giống chất lượng cao hàng đầu Việt Nam, hiện cung ứng hơn 20% lượng giống lúa cho cả nước. Riêng ở Thái Bình, các loại giống này trở thành giống chủ lực, chiếm tới 80% cơ cấu sản xuất của tỉnh. Ông và ThaiBinh Seed đã tạo được bộ giống lúa thuần có nhiều ưu điểm vượt trội: dễ trồng và chăm sóc, thời gian sinh trưởng, phát triển ngắn để giảm rủi ro khi xảy ra điều kiện thời tiết bất thường, năng suất cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, cho hạt gạo ngon. Và chỉ khoảng 10 năm gần đây, trong số các giống lúa mà ThaiBinh Seed chọn tạo, có 7 giống lúa do ông là tác giả được khảo nghiệm và công nhận là giống Quốc gia.

Hằng năm, ThaiBinh Seed liên kết sản xuất với các địa phương trên cả nước, đem lại giá trị gia tăng 40 - 50 tỷ đồng cho nông dân. Nhiều hộ liên kết sản xuất với ThaiBinh Seed đã có mức thu nhập trên 100 triệu đồng/ha/năm.

Chuỗi thành công ấy bắt nguồn từ tình yêu nghề nông sâu đậm trong ông. Ông kể: “Tuổi thơ tôi là những tháng ngày bị cái nghèo đeo đẳng ở vùng quê ven biển cửa sông Diêm, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. 6 tuổi biết làm cỏ lúa. 10 tuổi biết cày cuốc. Những ngày gắn với đồng ruộng đã nuôi dưỡng trong tôi tình yêu nghề nông. Nhìn người nông dân vắt kiệt sức trên đồng ruộng mà vẫn không đủ ăn, tôi nghĩ: Lớn lên sẽ làm một công việc nào đó giúp ích được họ”. Bởi vậy, khi từ chiến trường trở về (1975), với mức thương tật 2/4, chàng thanh niên Trần Mạnh Báo đã dấn thân vào ngành nông nghiệp, mong tìm được cơ hội để thực hiện ý nguyện thuở nhỏ của mình. Anh xin làm công nhân tại Trạm truyền giống lợn Hưng Hà, sau đó là tạp vụ cho Công ty Giống lúa Thái Bình - tiền thân của ThaiBinh Seed. Vừa làm, anh vừa học tiếp cấp III, tự mình học Tin học và ngoại ngữ, rồi tốt nghiệp hai trường ĐH (Nông nghiệp và học Quản trị kinh doanh...

Năm 1988 là dấu mốc mà ông không thể quên khi bắt đầu xây bờ ruộng để làm khảo nghiệm giống lúa mới, mở đầu cho hành trình miệt mài nghiên cứu, lai tạo giống lúa. Ông chia sẻ: “Tôi quyết định chọn con đường nghiên cứu, chọn tạo giống lúa bởi lúa là cây trồng cung cấp lương thực lớn nhất trên thế giới và ở Việt Nam. Vì thế, phải cung cấp giống lúa tốt, thay đổi cơ cấu sản xuất lúa thì đời sống của người nông dân mới khá lên”.

Doanh nhân Trần Mạnh Báo là tác giả của nhiều giống lúa được khảo nghiệm và công nhận là giống Quốc gia.

Làm về lĩnh vực nghiên cứu giống, không lỗ đã là may. Tôi nghiệm ra điều ấy khi nghe doanh nhân Trần Mạnh Báo chia sẻ về hành trình nghiên cứu, lai tạo giống lúa mới. Chọn con đường này là ông đã chấp nhận đối mặt với chồng chất khó khăn bởi công việc này đòi hỏi quá nhiều trí tuệ, công sức, tiền bạc, thời gian, sự kiên nhẫn và độ rủi ro cao. “Từ khi bắt đầu nghiên cứu một giống lúa mới cho đến lúc đưa đi khảo nghiệm và sản xuất, nhanh cũng phải 6 năm, chậm thì 16 năm, có khi còn lâu hơn nữa mới chọn được dòng thuần. Và trước khi đưa vào sản xuất thực tế, giống lúa đó còn phải được đưa đi khảo nghiệm ở các vùng sinh thái khác nhau cho đến khi đáp ứng được những yêu cầu phù hợp”, doanh nhân Trần Mạnh Báo cho biết.

Tôi hỏi vì sao ông lại chủ trương phục tráng giống lúa thuần, và câu trả lời của ông khiến tôi nể phục: “Đó là giống lúa của ta. Phải chủ động khâu giống, không phải nhập khẩu từ nước ngoài, giúp tiết kiệm một khoản ngoại tệ lớn cho đất nước”.

Hạnh phúc giản dị của một anh hùng nhà nông

Trời đứng bóng. Doanh nhân Trần Mạnh Báo dẫn tôi tới Trung tâm Nghiên cứu, phát triển, chuyển giao và khuyến nông của công ty mà ông quyết định thành lập ngay khi ông vừa nhận chức giám đốc. Trung tâm rộng hơn 172ha, mỗi năm được công ty đầu tư từ 10 - 15 tỷ đồng để nghiên cứu, khảo nghiệm hàng nghìn giống lúa các loại. Công ty còn sở hữu một Phòng thử nghiệm Quốc gia mã số VILAS 110 để thử nghiệm chất lượng giống, kiểm định độ thuần đồng ruộng.

Năm 2017, vị doanh nhân xấp xỉ tuổi thất thập vẫn cho ra đời loại gạo mang thương hiệu “Niêu vàng” sau 14 năm lai tạo. Nhớ khi bắt tay nghiên cứu sản xuất loại gạo sạch và ngon nguyên chất này, đã có bao lời ngăn cản, rằng lỗ, rủi ro nhiều… nhưng ông vẫn làm với cái lý: “Không có lý do gì sống ở đất nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới mà đa số người dân phải ăn gạo pha tạp kém chất lượng”.

Có tâm, có tầm. Rất nhiều trong số hơn 300 nhân viên của ThaiBinh Seed mà tôi gặp nói về phong cách quản lý của doanh nhân Trần Mạnh Báo như vậy. Năm 1987, khi đó, ông là Trại phó Trại giống cấp I Đông Cơ, thuộc Công ty Giống cây trồng Thái Bình. Để xóa bỏ tình trạng bế tắc, sản xuất kinh doanh không có đầu ra, ông đã quyết tâm xây dựng đề án đổi mới quản lý trại giống lúa Cấp 1 Đông Cơ theo phương thức “Khoán sản phẩm cuối cùng đến người lao động - Đổi mới quản lý nông nghiệp quốc doanh” trước Nghị Quyết 10 của Bộ Chính trị. Chỉ sau 1 năm làm thử, năng suất lúa trên diện tích của trại tăng 20%, thu nhập của người lao động tăng gần 3 lần. Thành công này đưa trại giống Đông Cơ trở thành mô hình điểm trong thực hiện Nghị quyết 10 và ThaiBinh Seed thoát khỏi cơ chế quan liêu bao cấp.

Năm 2004, khi đang ở cương vị Giám đốc ThaiBinh Seed, ông đã đề nghị cho cổ phần hóa công ty và chính thức đổi tên thành Công ty cổ phần Tổng Công ty Giống cây trồng Thái Bình. Từ đó, ThaiBinh Seed liên tục tăng trưởng, được Vietnam Report xếp hạng là 1 trong 500 doanh nghiệp trong nước có tốc độ phát triển nhanh nhất.

Những gì ông làm đã tác động tích cực đến đời sống của người nông dân. Thế nên, chỉ cần nghe tin có ông tới địa phương công tác, bà con nông dân liền tập trung đón đợi, cốt được trò chuyện với ông, được nhìn thấy ông bằng xương bằng thịt. Ông xúc động bảo: “Đó là niềm hạnh phúc không thể đong đếm được”.

Với tài năng của mình, doanh nhân Trần Mạnh Báo đã đưa ThaiBinh Seed trở thành 1 trong 500 doanh nghiệp trong nước có tốc độ phát triển nhanh nhất.

Năm 2018, doanh nhân Trần Mạnh Báo được tôn vinh là “Nhà khoa học của nhà nông”; Giải thưởng VIFOTEC; Giải thưởng “Bông lúa vàng Việt Nam”; Ông cũng đã được tặng 3 Huân chương Lao động hạng Nhất, Nhì, Ba. Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ; 5 bằng lao động sáng tạo; FAO tặng chứng nhận người có công đóng góp phát triển nông nghiệp (năm 2016); 2 lần đoạt giải Nhất tại Hội thi Sáng tạo khoa học - kỹ thuật Thái Bình.

Những lần gặp gỡ như thế, có gì vướng mắc trong chuyện gieo cấy lúa, bà con đều chia sẻ với ông. “Mình phải biết lắng nghe để có thêm kinh nghiệm hướng dẫn, tập huấn cho bà con thành thạo việc ngâm ủ, gieo cấy, bón phân cho lúa đúng thời vụ, phù hợp với từng giống lúa và từng địa phương”, ông bày tỏ.

Trong những chuyến tổ chức cho các kỹ sư đi khảo sát giống lúa, cơ cấu sản xuất ở địa phương, hình ảnh của một Tổng Giám đốc tận tâm, gần gũi, nhiệt tình, lắng nghe và hướng dẫn từng chi tiết nhỏ như cách nâng niu từng mầm non, cách đánh giá và chọn lọc từng cây, từng dòng lúa mới đã gây xúc động mạnh cho lớp kỹ sư kế cận của ThaiBinh Seed. Kỹ sư Phạm Thị Kim Huê cho hay: “Đi đâu, làm gì, thấy cây trồng lạ, nhất là cây lương thực, ông đều chú tâm quan sát xem có thể lấy được vật liệu không. Cái tâm với nhà nông của ông đã truyền lửa cho chúng tôi tiếp tục nghiên cứu, tạo ra những giống lúa, giống cây trồng mới”.

“Làm được điều gì cho nông dân, tôi đều rất hạnh phúc, thấy mình đã không sống uổng phí”. Sau gần nửa thế kỷ gắn với việc chọn tạo giống lúa, góp phần làm thay đổi tích cực diện mạo ngành nông nghiệp, ông chỉ nói về mình như vậy.

Còn tôi thì tin rằng, thành công nhất định sẽ đến với những ai có tâm vì cộng đồng, ý chí, sáng tạo và dám nghĩ, dám làm, mà doanh nhân Trần Mạnh Báo là một minh chứng sống động cho chân lý ấy.
 

 

 

Bình luận

    Chưa có bình luận